W przypadku zaistnienia szkody komunikacyjnej, poszkodowany ma prawo dochodzić od ubezpieczyciela sprawcy szeregu roszczeń. Poniżej przedstawiamy szczegółowy opis najważniejszych z nich, oparty na obowiązujących przepisach prawa oraz orzecznictwie.
1. Zwrot kosztów naprawy pojazdu
Zgodnie z art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego, naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego
„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.”
Oznacza to, że poszkodowany ma prawo domagać się pełnego zwrotu kosztów naprawy, nawet jeśli ceny w wybranym warsztacie przewyższają średnie stawki rynkowe. Odszkodowanie należy się już z chwilą poniesienia szkody, niezależnie od faktycznego przeprowadzenia naprawy. W praktyce oznacza to, że poszkodowany może wybrać warsztat naprawczy według własnego uznania, a ubezpieczyciel nie ma prawa narzucać tańszych zamienników ani zaniżać kosztorysu.
2. Zwrot kosztów wynajmu pojazdu zastępczego
Poszkodowany ma prawo do zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego auta lub do momentu zakupu nowego pojazdu w przypadku szkody całkowitej. Koszty te muszą być celowe i ekonomicznie uzasadnione.
Ubezpieczyciel ma obowiązek pokryć te wydatki po zgłoszeniu szkody lub samodzielnie zorganizować najem. Warto zaznaczyć, że ubezpieczyciel może odmówić pokrycia kosztów wynajmu, jeśli poszkodowany posiada inny pojazd, z którego może korzystać w czasie naprawy.
3. Zwrot kosztów holowania pojazdu
Ubezpieczyciel ma obowiązek pokryć koszty holowania uszkodzonego pojazdu z miejsca zdarzenia do warsztatu lub miejsca zamieszkania poszkodowanego. Aby uzyskać pełny zwrot, należy udowodnić zasadność trasy oraz wykazać, że zastosowane stawki są rynkowe.
Towarzystwo ubezpieczeniowe może zakwestionować zwrot pełnej kwoty, jeśli uzna, że cena usługi była znacznie wyższa w porównaniu do średniej rynkowej w danej okolicy.
4. Zwrot kosztów przechowywania pojazdu
Koszty poniesione na opłacenie płatnego parkingu pojazdu uszkodzonego stanowią szkodę w rozumieniu kodeksu cywilnego. Poszkodowany ma obowiązek zabezpieczyć pojazd na czas likwidacji szkody, w szczególności do dnia oględzin rzeczoznawcy, który będzie mógł określić zakres i wysokość szkody. Zatem koszty poniesione w związku z zabezpieczeniem pojazdu celem ustalenia rozmiaru szkody na pojeździe, stanowią uszczerbek na majątku poszkodowanego.
Płatne przechowanie pojazdu trwa przez okres likwidacji szkody z wyłączeniem czasu rzeczywistej naprawy pojazdu.
5. Odszkodowanie za utratę wartości handlowej pojazdu
Nie każda naprawa przywraca pojazd do stanu sprzed szkody – w sensie technicznym i handlowym. Nawet po fachowej naprawie auto może stracić na wartości rynkowej, ponieważ staje się pojazdem powypadkowym. Wówczas powstaje tzw. utrata wartości handlowej pojazdu.
Jak wskazuje orzecznictwo, m.in. wyrok SN z 12 października 2001 r. (III CZP 57/01), odszkodowanie przysługuje również za zmniejszenie wartości pojazdu mimo jego naprawy. Aby dochodzić tego typu roszczenia, poszkodowany powinien:
- przedstawić opinię rzeczoznawcy określającą utratę wartości,
- wykazać, że pojazd nie osiąga już takiej ceny rynkowej, jak przed szkodą,
- zgłosić ten element szkody ubezpieczycielowi bez zbędnej zwłoki.
6. Zwrot kosztów opinii rzeczoznawcy
Jeśli w celu ustalenia wysokości szkody lub zasadności roszczenia konieczne było skorzystanie z usług rzeczoznawcy, poszkodowany może domagać się zwrotu poniesionych kosztów. Warunkiem jest wykazanie, że opinia była niezbędna i koszty nie były zawyżone.
7. Zwrot utraconego dochodu
W sytuacji, gdy w wyniku zdarzenia drogowego poszkodowany utracił możliwość osiągania dochodu, przysługuje mu roszczenie o jego zwrot. Zgodnie z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego:
„W granicach normalnego związku przyczynowego naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.”
Oznacza to, że można dochodzić również utraconych korzyści (lucrum cessans), jeśli są należycie udokumentowane. W praktyce mogą to być: utracone premie, niewykonane zlecenia czy nawet przestoje w prowadzeniu działalności gospodarczej. Kluczowe znaczenie ma udokumentowanie dochodów sprzed zdarzenia (np. PIT, faktury, wyciągi bankowe) oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a stratą finansową.
8. Zwrot kosztów rzeczy zniszczonych w pojeździe
W pojeździe mogą znajdować się cenne przedmioty osobiste – telefon, laptop, fotelik dziecięcy czy sprzęt sportowy. Jeżeli uległy one zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wypadku, również one stanowią szkodę w majątku poszkodowanego.
Wysokość roszczenia za zniszczoną rzecz powinna być ustalona w oparciu o:
- wartość zakupu danej rzeczy,
- jej stopień zużycia,
- dokumentację fotograficzną,
- rachunki lub inne dowody posiadania.
Zgodnie z art. 361 § 2 k.c., także taka szkoda podlega pełnemu naprawieniu. W praktyce oznacza to, że poszkodowany może dochodzić różnicy pomiędzy wartością nowej rzeczy a obecną wartością przedmiotu sprzed szkody, skorygowaną o jego zużycie.
Podsumowanie
W świetle przepisów Kodeksu cywilnego oraz ugruntowanego orzecznictwa, poszkodowanemu przysługuje znacznie więcej roszczeń niż tylko zwrot kosztów naprawy pojazdu. Dochodzenie świadczeń takich jak wynajem auta zastępczego, utrata dochodu czy zwrot za uszkodzone rzeczy – wymaga nie tylko wiedzy, ale i staranności w dokumentowaniu.
W naszej kancelarii zapewniamy kompleksową pomoc w zakresie:
- oceny zasadności roszczeń,
- reprezentacji w postępowaniach likwidacyjnych i sądowych,
- sporządzania odwołań i opinii eksperckich.
Nie pozwól, aby ubezpieczyciel zaniżył Twoje świadczenie. Skorzystaj z porady prawnej – zadbaj o pełne odszkodowanie.