W sporach z ubezpieczycielem dotyczących zwrotu kosztów naprawy pojazdu kluczowe znaczenie ma prawidłowe udokumentowanie roszczenia. Zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 Kodeksu cywilnego), to poszkodowany (lub inny uprawniony podmiot) obowiązany jest wykazać zasadność i wysokość roszczenia. Poniżej przedstawiamy katalog dokumentów, które są nieodzowne w skutecznej obronie praw przysługujących z tytułu szkody komunikacyjnej.
1. Zlecenie likwidacji szkody i pełnomocnictwo
Podstawowym dokumentem inicjującym proces naprawczy w serwisie jest zlecenie likwidacji szkody, które powinno zawierać jednocześnie zgodę na jazdę testową, jak również niezbędne zgody RODO.
Dodatkowo, jeżeli roszczenie ma być dochodzone przez warsztat w imieniu poszkodowanego, konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa, które może przybrać formę upoważnienia. Na gruncie art. 98 i art. 100 k.c. pełnomocnictwo takie powinno być udzielone na piśmie dla celów dowodowych, a jego zakres musi obejmować uprawnienie do odbioru świadczenia oraz reprezentowania klienta przed ubezpieczycielem.
2. Dokumentacja szkody i naprawy
W toku postępowania likwidacyjnego sporządzane są następujące dokumenty techniczne:
- Protokół szkody – sporządzany najczęściej przez rzeczoznawcę ubezpieczyciela, dokumentuje rozmiar uszkodzeń,
- Kosztorys naprawy – stanowi podstawę wyceny i winien odpowiadać technologiom producenta (zgodnie z art. 361 § 2 k.c. – obowiązek naprawienia szkody w pełnej wysokości),
- Dokumentacja fotograficzna – umożliwia porównanie stanu pojazdu sprzed, w trakcie i po naprawie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II CNP 41/17), poszkodowany ma prawo dochodzić zwrotu kosztów naprawy, nawet jeśli ich nie poniósł, o ile są one uzasadnione ekonomicznie i technicznie.
3. Faktury i decyzja ubezpieczyciela
Faktury VAT wystawione przez serwis naprawczy stanowią dowód na wysokość poniesionych kosztów. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 6 k.c., w przypadku sporu sądowego to strona powodowa musi wykazać zarówno istnienie szkody, jak i związek przyczynowy między zdarzeniem a poniesionym kosztem.
Decyzja ubezpieczyciela, zawierająca uznanie bądź odmowę wypłaty odszkodowania, ma znaczenie dowodowe i może wskazywać, czy doszło do naruszenia obowiązku rzetelnej likwidacji szkody (art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej).
4. Cesja wierzytelności lub pełnomocnictwo
W zależności od przyjętego modelu dochodzenia roszczeń, konieczne jest przedstawienie jednej z dwóch umów:
- umowa przelewu wierzytelności (cesja) – w której prawo do roszczenia przechodzi na serwis (art. 509 k.c.),
- pełnomocnictwo – na podstawie którego serwis działa jako przedstawiciel poszkodowanego (art. 95 i n. k.c.).
Jeżeli naprawy dokonuje podmiot trzeci, który dochodzi roszczenia we własnym imieniu, niezbędne jest zawarcie umowy przelewu wierzytelności (art. 509 § 1 k.c.). Z chwilą zawarcia cesji serwis staje się wierzycielem i może we własnym imieniu wnieść pozew o zapłatę.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt III CZP 76/14 potwierdza, że wierzytelność odszkodowawcza z tytułu ubezpieczenia OC może być skutecznie przeniesiona na osobę trzecią.
5. Protokół odbioru pojazdu
Protokół przyjęcia i odbioru pojazdu potwierdza zakres wykonanych prac oraz fakt zakończenia naprawy. Może być kluczowy przy wykazaniu, że naprawa została przeprowadzona zgodnie z kosztorysem i zakończyła się skutecznie.
Podsumowanie
Brak któregokolwiek z powyższych dokumentów może osłabić skuteczność dochodzenia należnego odszkodowania. Z tego względu przygotowanie kompletnej dokumentacji jest kluczem do sukcesu w sporze z ubezpieczycielem, tak na etapie przedsądowym jak i sądowym.
Kancelarie prawne reprezentujące poszkodowanych lub warsztaty działające w oparciu o cesję wierzytelności powinny zadbać o właściwą standaryzację dokumentów i ich archiwizację. Tylko w ten sposób można zagwarantować skuteczne dochodzenie roszczeń przed sądem.