Likwidacja szkody komunikacyjnej to nie tylko kwestia techniczna, ale przede wszystkim prawna. Jednym z często powtarzających się problemów jest presja ubezpieczycieli, by osoby poszkodowane naprawiały pojazdy w warsztatach należących do tzw. Sieci Partnerskiej. Czy to rzeczywiście obowiązek? Czy brak zgody na takie rozwiązanie oznacza utratę prawa do pełnego odszkodowania? W artykule omawiamy stanowisko sądów, przepisy prawa oraz praktyczne konsekwencje dla poszkodowanych.
Czym jest Sieć Partnerska?
Definicja i zasada działania
Sieć Partnerska to grupa warsztatów naprawczych współpracujących z konkretnym towarzystwem ubezpieczeniowym na podstawie zawartych umów. Ustalane są tam preferencyjne stawki za roboczogodzinę oraz warunki zakupu części zamiennych z rabatami.
Cel działania z perspektywy ubezpieczyciela
Dla towarzystw ubezpieczeniowych celem Sieci Partnerskiej jest minimalizacja kosztów likwidacji szkód. Ułatwia im to kontrolę nad zakresem napraw, cenami oraz czasem realizacji. To rozwiązanie korzystne dla ubezpieczyciela – ale nie zawsze dla poszkodowanego.
Jakie są najczęstsze praktyki?
Ubezpieczyciele często próbują sugerować, że naprawa poza Siecią Partnerską może skutkować niższym odszkodowaniem. Przesyłają tzw. „kalkulacje naprawy” lub proponują „naprawę bezgotówkową”, jednak nie mają prawa narzucać miejsca wykonania naprawy.
Prawa poszkodowanego przy wyborze warsztatu
Podstawa prawna swobody wyboru
Zgodnie z art. 361 § 2 k.c. poszkodowany ma prawo do pełnej kompensaty szkody. Może samodzielnie wybrać warsztat, który uzna za najlepszy do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody – także warsztat autoryzowany (ASO) lub lokalny warsztat niezależny.
Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania?
Nie. Brak naprawy w Sieci Partnerskiej nie może być podstawą do odmowy wypłaty pełnego odszkodowania. Taka praktyka byłaby sprzeczna z przepisami oraz orzecznictwem sądowym.
Obowiązki a uprawnienia – wyraźne rozróżnienie
Poszkodowany ma obowiązek minimalizacji szkody, ale nie oznacza to obowiązku wyboru najtańszego wariantu naprawy. Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek zapobiegania powiększaniu szkody nie obejmuje akceptacji niższej jakości usług czy części.
Stanowisko sądów – wyroki i uchwały
Uchwała SN z 24 sierpnia 2017 r.
Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że szkoda powstaje w chwili uszkodzenia pojazdu, a nie w wyniku wyboru warsztatu. Ubezpieczyciel nie może ograniczać prawa poszkodowanego do naprawy poza Siecią Partnerską.
Kluczowe tezy z orzecznictwa
Sądy powszechne oraz SN konsekwentnie podkreślają, że:
- Nie można narzucać poszkodowanemu konkretnego zakładu naprawczego.
- Koszty naprawy są uzasadnione, jeśli odpowiadają lokalnym realiom rynkowym.
- Obniżone stawki Sieci Partnerskiej nie są miarodajne, ponieważ są wynikiem negocjacji, a nie ogólnych reguł rynkowych.
Wyroki sądów rejonowych i okręgowych
W licznych wyrokach sądy wskazują, że brak zgody na naprawę w Sieci Partnerskiej nie może skutkować zaniżeniem odszkodowania. Warsztaty wybrane przez poszkodowanych – nawet jeśli droższe – mają prawo stosować własne stawki, jeśli są zgodne z rynkiem lokalnym.
Ekonomiczna zasadność naprawy
Co oznacza „ekonomicznie uzasadniony koszt”?
To taki koszt, który rzeczywiście poniósł poszkodowany w celu przywrócenia stanu sprzed szkody. Nie musi on odpowiadać przeciętnym cenom na rynku – wystarczy, że jest racjonalny i związany z konkretną usługą.
Zróżnicowanie rynku napraw
Koszty usług różnią się między regionami, a także w zależności od standardu warsztatu. Nie można wymagać, by każdy warsztat dostosowywał swoje ceny do najniższych stawek oferowanych przez Sieć Partnerską, co byłoby sprzeczne z zasadą wolnego rynku.
Problem z kalkulacjami ubezpieczycieli
Często ubezpieczyciele przedstawiają kalkulacje oparte na stałych rabatach lub hipotetycznych kosztach. Bez znajomości warunków bazowych nie sposób jednak ocenić, czy te wyceny są rzeczywiście tańsze – brak transparentności jest tu poważnym problemem.
Ochrona konkurencji i rynek usług naprawczych
Monopolizacja a prawo konkurencji
Przyjęcie zasady, że tylko usługi z Sieci Partnerskiej są refundowane, oznaczałoby de facto monopolizację rynku usług naprawczych, co jest sprzeczne z art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Skutki dla rynku i konsumentów
Wymuszanie niższych stawek oznacza nacisk na niezależne warsztaty, by dostosowywały swoje ceny, nawet jeśli nie są w stanie utrzymać jakości usług przy takich warunkach. W efekcie mogłoby dojść do ich eliminacji z rynku.
Podsumowanie
Poszkodowany nie ma obowiązku korzystania z warsztatu wskazanego przez ubezpieczyciela. Wybór droższego warsztatu nie oznacza powiększenia szkody, jeśli naprawa była konieczna i zgodna z technologią producenta. Sądy jednoznacznie stoją po stronie poszkodowanego – odszkodowanie ma odpowiadać realnym, poniesionym kosztom. W przypadku wątpliwości, zapraszamy do kontaktu