Wypadek drogowy to nie tylko stres i potencjalne obrażenia, ale również szereg komplikacji natury praktycznej — w tym brak możliwości korzystania z własnego pojazdu. W takich sytuacjach wielu poszkodowanych decyduje się na wynajem samochodu zastępczego. Problem pojawia się jednak w momencie, gdy ubezpieczyciel odmawia zwrotu poniesionych kosztów. Wówczas kluczową rolę odgrywa odpowiednio zgromadzona dokumentacja, która może przesądzić o pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy — zarówno na etapie likwidacji szkody, jak i w ewentualnym postępowaniu sądowym.
Dlaczego dokumentacja ma znaczenie?
Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r. (sygn. III CZP 20/17) oraz orzecznictwem analizowanym przez Komisję Nadzoru Finansowego, poszkodowany ma prawo do zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego, nawet jeśli jego stawka przewyższa propozycję ubezpieczyciela — pod warunkiem, że najem był celowy i ekonomicznie uzasadniony. Oznacza to, że kluczowe są konkretne dowody, które pozwolą wykazać konieczność poniesienia kosztów i ich racjonalność.
Co powinien zgromadzić poszkodowany?
1. Umowa najmu pojazdu zastępczego
To podstawowy dokument, który potwierdza zawarcie najmu, jego warunki oraz stawkę. Powinien być podpisany przez użytkownika pojazdu — niekoniecznie właściciela.
2. Protokół zdawczo-odbiorczy
Dokumentacja przekazania i odbioru pojazdu zastępczego jest niezbędna, by potwierdzić faktyczne korzystanie z auta oraz jego stan techniczny przed i po najmie.
3. Oświadczenie poszkodowanego
To bardzo istotny element. Oświadczenie powinno zawierać:
- informację o nieskorzystaniu z oferty ubezpieczyciela lub wskazanej przez niego wypożyczalni,
- opis potrzeby korzystania z auta (np. dojazd do pracy, opieka nad dzieckiem),
- informację o braku posiadania innego środka transportu,
- status w zakresie VAT — czy poszkodowany mógł odliczyć podatek, a jeśli tak, to w jakim zakresie.
4. Cennik wypożyczalni
Pozwala wykazać, że zastosowana stawka była zgodna z ofertą rynkową. Im bardziej przejrzysty i aktualny dokument, tym łatwiej obronić koszt przed sądem lub ubezpieczycielem.
5. Harmonogram naprawy pojazdu uszkodzonego
Czas trwania naprawy determinuje długość najmu — musi być zatem udokumentowany i potwierdzony podpisem serwisu.
6. Dowody zamówienia i odbioru części zamiennych
Maile, faktury, potwierdzenia przelewów — wszystko, co pozwoli uzasadnić, że naprawa nie mogła się odbyć wcześniej.
7. Decyzja ubezpieczyciela o przyznaniu (lub odmowie) odszkodowania
To istotny punkt odniesienia przy ewentualnej odmowie pokrycia kosztów najmu.
8. Upoważnienie do odbioru świadczenia
Pozwala np. serwisowi lub kancelarii działać w imieniu poszkodowanego na etapie likwidacji szkody.
9. Cesja wierzytelności
Umowa przelewu wierzytelności przenosi prawo do dochodzenia roszczenia na rzecz serwisu lub pełnomocnika, co często ułatwia i przyspiesza proces odzyskania należności.
Na co warto zwrócić szczególną uwagę?
Wielu ubezpieczycieli próbuje kwestionować zasadność najmu, powołując się na rzekomą możliwość skorzystania z ich oferty lub niższą cenę rynkową. W takich przypadkach to właśnie dokumentacja staje się tarczą poszkodowanego. Ważne, by każdy z dokumentów był kompletny, podpisany i merytorycznie uzasadniał potrzebę najmu.
W świetle uchwały SN z 11 września 2020 r. (II CZP 90/19), należy również pamiętać, że odszkodowanie obejmuje VAT — o ile poszkodowany nie ma prawa do jego odliczenia. Dlatego też prawidłowe oświadczenie w tym zakresie bywa kluczowe dla uzyskania pełnej kwoty zwrotu.
Podsumowanie
Obrona kosztów najmu pojazdu zastępczego to proces, który wymaga skrupulatności i znajomości aktualnego orzecznictwa. Im lepiej przygotowana dokumentacja, tym większe szanse na pozytywne zakończenie sprawy — czy to przed ubezpieczycielem, czy w sądzie. Warto zadbać o każdy szczegół lub skorzystać z pomocy profesjonalnej kancelarii prawnej, która zadba o interes poszkodowanego na każdym etapie postępowania.