W dniu 1 lipca 2025 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym oraz Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (zwanych dalej „Ustawą o Ubezpieczeniach Obowiązkowych”). O pracach nad nowelizacją już informowaliśmy wcześniej, a w niniejszym artykule omówiono mechanizmy wprowadzane przez ustawodawcę, wskazano podstawy prawne oraz oceniono praktyczne skutki.
Tło zmian – deregulacyjna strategia rządowa
Zmiany wpisują się w szeroki kontekst działań deregulacyjnych Prezesa Rady Ministrów, mających na celu uproszczenia administracyjne procedur i i ograniczenie roli kar w procesie obsługi klienta
Wśród najważniejszych celów wymienia się:
- cyfryzację i rezygnację z dokumentów papierowych;
- elastyczność w zwrocie składek i terminach wypowiedzenia;
- umożliwienie komunikacji elektronicznej w procesach reklamacyjnych
- fakultatywność kar finansowych ze strony KNF za uchybienia zakładów ubezpieczeń
Celem jest stworzenie bardziej przyjaznego, skutecznego i nowoczesnego rynku usług finansowo-ubezpieczeniowych.
Kluczowe zmiany w umowach OC – konkretne rozwiązania
Data zakończenia umowy – większa swoboda wyboru
Dotychczas: nowy właściciel mógł rozwiązać umowę OC tylko z dniem złożenia wypowiedzenia (art. 28 ustawy o Ubezpieczeniach Obowiązkowych).
Od teraz: Użytkujący – nabywca pojazdu, ale także gospodarstwa rolnego lub budynków rolniczych – może wskazać konkretną datę rozwiązania umowy w dniu złożenia oświadczenia, nie wcześniejszą niż ten dzień.
Ta elastyczność pozwoli zagwarantować ciągłość ochrony i uniknąć ryzyka luki spowodowanej wygaśnięciem ochrony w nieprzewidzianym momencie. Przykładowo:
Kupujesz samochód 1 lipca – możesz w wypowiedzeniu wskazać, że ochrona ma wygasnąć 3 lipca – co daje realną możliwość zaplanowania zakupu nowej polisy.
Zwrot składki – realne pro rata
Nowelizacja nakłada obowiązek zwrotu składki za niewykorzystany okres od dnia faktycznego rozwiązania umowy – a nie od daty wypowiedzenia
Oznacza to:
- skrócenie formalnych terminów dla ubezpieczających,
- sprawiedliwe obliczenie zwrotu za realny okres ochrony,
- zbliżenie praktyki do zasad cywilnoprawnych, gdzie umowa kończy się zgodnie z oświadczeniem stron.
Zakres zmian – trzy rodzaje ubezpieczeń
Ustawa obejmuje obowiązkowe ubezpieczenia:
- OC posiadaczy pojazdów mechanicznych,
- OC rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego,
- OC budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych
Wszystkie te instytucje zostały objęte zharmonizowanymi mechanizmami wypowiedzenia i zwrotu składek.
Praktyczne skutki i korzyści zmian
Lepsze planowanie i przejrzystość
Dzięki możliwości wskazania daty zakończenia ochrony, nabywcy mają większą kontrolę – co unika sytuacji, gdy polisa wygaśnie zbyt szybko.
Równość i uczciwość zwrotu składki
Obliczenie zwrotu od dnia realnego zakończenia ochrony eliminuje kary wynikające z niewiedzy lub błędnego obliczenia czasu.
Cyfryzacja – mniej formalności i skrócenie procedur
Nowelizacja wpisuje się w trend elektronicznej komunikacji w ubezpieczeniach, skracając procedury reklamacyjne (UDER 64), zwiększając cyfrową dostępność i ograniczając dokumenty papierowe
Ograniczenie praktyk wstecznego wypowiedzenia
Zakaz rozwiązywania umowy z mocą wsteczną – choć dopuszczalna data musi być ≥ dnia złożenia wypowiedzenia – eliminuje ryzyko nadużyć i niebezpiecznych luk.
Czy zmiany mają słabe punkty?
Dostosowanie systemów ubezpieczeniowych
Zakłady ubezpieczeń będę musiały przystosować systemy do nowych mechanizmów obsługi, co może generować koszty i wymagać szkoleń.
Ograniczenia deregulacji
Projekty koncentrujące się na deregulacji, ale działające w zakresie prawa unijnego, mogą napotkać bariery. Regulacja OC jest transpozycją unijną – co może ograniczać zakres zmian
Podsumowanie
Nowelizacja wprowadza konkretną korzyść dla posiadaczy pojazdów, rolników i właścicieli budynków rolnych – pozwala na precyzyjne zarządzanie momentem wygaśnięcia ochrony i sprawiedliwy zwrot składki. Z punktu widzenia klienta – to przejaw konsumentocentrycznego podejścia i cyfryzacji sektora.
Jednocześnie zmiany wpisują się w szeroki nurt deregulacji i digitalizacji, który ma upraszczać procedury finansowe, reklamacyjne i administracyjne. Warto sprawdzić datę publikacji w Dzienniku Ustaw – bowiem po 14 dniach od ogłoszenia przepisy wchodzą w życie i zaczynają obowiązywać.