Rząd planuje zmianę przepisów, która może znacząco wpłynąć na proces zawierania obowiązkowego ubezpieczenia OC. Wprowadzony zostanie mechanizm weryfikacji, czy numer PESEL właściciela pojazdu nie został wcześniej zastrzeżony – w przeciwnym razie towarzystwo ubezpieczeniowe będzie mogło odmówić zawarcia umowy.
Skala problemu – jak działają przestępcy?
W ostatnich latach obserwujemy wzrost przypadków, w których dane osobowe – często zdobyte w wyniku phishingu lub wycieku z baz danych – są wykorzystywane do zawierania różnych umów cywilnoprawnych, w tym ubezpieczeń komunikacyjnych.
Oszuści podszywają się pod właścicieli pojazdów, zawierając fikcyjne polisy, a następnie:
- dokonują wyłudzeń odszkodowań,
- wykorzystują polisę jako zabezpieczenie np. przy pożyczkach,
- zostawiają prawdziwego właściciela z problemem prawnym i finansowym.
Do tej pory zakład ubezpieczeń nie miał narzędzia, by zweryfikować, czy numer PESEL został wcześniej zastrzeżony przez jego właściciela – np. w sytuacji podejrzenia kradzieży danych.
Na czym polega proponowana zmiana?
Nowe obowiązki i uprawnienia ubezpieczycieli
Zgodnie z projektem:
- Zakład ubezpieczeń, przed zawarciem umowy OC, będzie miał obowiązek sprawdzenia w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL, czy numer podany przez klienta jest aktywny i nie jest zastrzeżony,
- Jeśli numer PESEL będzie zastrzeżony, towarzystwo ubezpieczeniowe będzie mogło odmówić zawarcia umowy do czasu cofnięcia blokady przez właściciela,
Celem jest uniemożliwienie zawarcia umowy przez osobę podszywającą się pod kogoś innego – dzięki czemu realny właściciel nie zostanie wciągnięty w nieuczciwą transakcję.
Jak to wpłynie na kierowców?
Czy zastrzeżenie PESEL może przeszkodzić w zawarciu ubezpieczenia?
Tak – osoby, które zastrzegły swój PESEL, np. z obawy przed wykorzystaniem go w oszustwie, będą musiały tymczasowo cofnąć to zastrzeżenie, jeżeli chcą zawrzeć nową polisę OC.
Choć rozwiązanie to zwiększa poziom bezpieczeństwa, może powodować pewne niedogodności praktyczne:
- Konieczność pamiętania o statusie PESEL przed zakupem ubezpieczenia,
- Ryzyko odrzucenia oferty przez ubezpieczyciela przy aktywnej blokadzie PESEL,
- Potrzeba ponownego zastrzeżenia po zawarciu umowy.
Gdzie i jak zastrzec numer PESEL?
Od 1 czerwca 2024 roku każdy obywatel Polski może zastrzec swój PESEL bezpłatnie. Można to zrobić:
- Online – przez platformę mObywatel lub portal gov.pl,
- W urzędzie gminy – osobiście lub przez pełnomocnika,
- W przyszłości także np. przez banki czy notariuszy.
Zastrzeżenie działa od razu i uniemożliwia wykorzystanie numeru PESEL do większości czynności cywilnoprawnych (np. kredytu, pożyczki, leasingu czy… właśnie OC.
Kto zyska na tych zmianach?
Zwiększenie ochrony konsumentów
Wprowadzenie tej regulacji można porównać do wprowadzenia dwustopniowej weryfikacji tożsamości. System ubezpieczeniowy stanie się bardziej odporny na manipulacje i oszustwa. W praktyce:
- Uczciwi właściciele pojazdów będą lepiej chronieni przed wykorzystaniem ich danych,
- Przestępcy będą mieli trudniej przy próbie zawierania umów na cudze nazwiska,
- Zakłady ubezpieczeń zyskają większe możliwości identyfikacji podejrzanych transakcji.
Obowiązek ostrożności po stronie konsumenta
Z drugiej strony, klienci będą musieli być bardziej świadomi prawnych skutków zastrzeżenia PESEL. Warto np.:
- Regularnie sprawdzać status swojego PESEL-u,
- W miarę możliwości zawierać umowy z wyprzedzeniem – by móc spokojnie cofnąć zastrzeżenie na kilka godzin,
- Informować pełnomocników lub członków rodziny o zastrzeżeniu, jeśli to oni mają załatwiać sprawy urzędowe.
Podsumowanie
- Nowe przepisy dotyczące obowiązkowego OC mają wejść w życie najprawdopodobniej w drugiej połowie 2025 roku,
- Weryfikacja numeru PESEL stanie się standardową praktyką przy zawieraniu ubezpieczenia pojazdu,
- W przypadku zastrzeżonego PESEL-u, umowa OC może nie zostać zawarta – trzeba będzie wcześniej cofnąć zastrzeżenie,
- To zmiana korzystna dla konsumentów, ale wymagająca świadomości prawnej i ostrożności przy zarządzaniu swoimi danymi.