Wideorejestratory, czyli popularne „dash camy”, stanowią praktyczne narzędzie zwiększające bezpieczeństwo kierowców, jednak ich użycie za granicą budzi wiele wątpliwości prawnych. W artykule omówiono aktualne przepisy UE i krajowe, koncentrując się na legalności montażu kamer samochodowych, nagrywania oraz wymogach ochrony danych osobowych.
Ramy prawne – RODO i GDPR w kontekście kamer samochodowych
1.1. Zakres stosowania RODO
Zgodnie z RODO/GDPR, każdy film zawierający identyfikowalne dane osób fizycznych (np. twarze, numery rejestracyjne) stanowi dane osobowe i wymaga zgodności z zasadami przetwarzania danych.
Obowiązki kierowcy korzystającego z wideorejestratora obejmują:
– informowanie o nagrywaniu w przypadku udostępnienia nagrania,
– stosowanie zasady privacy by design, czyli montaż w sposób nieutrudniający widoczności i niewidoczny dla osób postronnych.
1.2. Wyjątek – Użytek prywatny vs. publiczny
Dla celów osobistych (nagrania incydentów drogowych) RODO zawiera wyjątek – rejestracja za pomocą kamer samochodowych jest dopuszczalna, o ile nie służy publicznemu monitorowaniu. Implikacje tego wyjątku różnią się jednak w zależności od państwa członkowskiego.
Przegląd legalności używania kamer samochodowych w różnych krajach Europy
Niezależnie od regulacji prawnych w poszczególnych krajach Unii Europejskiej, korzystanie z kamery samochodowej musi być przede wszystkim bezpieczne. Umiejscowienie wideorejestratora nie może ograniczać widoczności kierowcy. Najlepiej, gdyby kamerka samochodowa była wyposażona w funkcjonalność automatycznego rozpoczęcia nagrywania, miała szeroki kąt widzenia i nagrywała w dobrej rozdzielczości, nawet przy słabym oświetleniu. W przypadku trybu parkingowego – rozpoczęcie nagrań po wykryciu ruchu.
2.1. Kraje w pełni dopuszczające stosowanie kamer samochodowych
- Polska – zamontowanie wideorejestratora jest legalne, zgodne z RODO, a nagrania mogą stanowić dowód w przypadku kolizji, zarówno w postępowaniu sądowym, jak i policyjnym. W przypadku publikacji nagrań należy
- Czechy, Chorwacja, Słowenia, Rumunia, Belgia, Holandia, Dania, Hiszpania, Włochy, Malta, Finlandia, Estonia – wideorejestrator samochodowy jest dozwolony, lecz często z zastrzeżeniami dotyczącymi prywatności, publikacji lub udostępniania nagrań.
- Francja dopuszcza nagrywanie incydentów, ale zakazują ciągłego monitoringu, a publikacja nagrań wymaga zamazania twarzy oraz numerów rejestracyjnych pojazdów.
- W krajach skandynawskich kamery są dozwolone, ale należy przestrzegać zasad ochrony prywatności. Zabronione jest publikowanie nagrań pozwalających zidentyfikować osoby oraz nagrań tablic rejestracyjnych.
2.2. Kraje dopuszczające używanie pod warunkami
- Francja dopuszcza nagrywanie incydentów, ale zakazują ciągłego monitoringu, a publikacja nagrań wymaga zamazania twarzy oraz numerów rejestracyjnych pojazdów.
- Niemcy – „event-triggered”, czyli krótkie nagrania incydentowe, bez podglądu 24/7; udostępnianie nagrań tylko po ocenie równowagi interesów.
- Irlandia – konieczność oznakowania nagrywania, udostępnianie materiałów na żądanie i nagrania zgodnie z wytycznymi Komisji Ochrony Danych Irlandii powinny być przechowywane nie „dłużej niż potrzebne” do celów, dla których zostały zrobione. To oznacza usunięcie lub nadpisanie materiałów, kiedy nie są już potrzebne (zasada ograniczenia przechowywania).
- Austria – stosowanie wideorejestratorów możliwe jest pod warunkiem spełnienia bardzo rygorystycznych wymagań dotyczących ochrony danych osobowych (zgoda DSB – tamtejszy urząd ds. ochrony danych). Rejestracja incydentów na własny użytek jest możliwa, ale ciągły monitoring jest zakazany, a publikacja wymaga rozmycia danych identyfikacyjnych.
- Szwecja – używanie kamer jest możliwe tylko podczas jazdy, publikacja wymaga anonimizacji danych, między innymi rozmycia danych tablic rejestracyjnych.
2.3. Kraje zakazujące użycia lub wprowadzające zakazy
Nie ma kraju Unii Europejskiej , który by objął całkowity zakaz używania kamerek samochodowych w każdej sytuacji — ale kilka krajów wprowadziło tak rygorystyczne przepisy, które w praktyce funkcjonują jak zakaz.
- Portugalia – zakaz używania wideorejestratorów, zarówno do rejestracji ruchu, jak i w trybie parkingowym. Używanie wideorejestratorów wymaga zgody CNPD (portugalski odpowiednik UODO); bez niej nagrywanie może zostać uznane za naruszenie prawa. Grozi za to kara grzywny. Kary mogą być wysokie – mandaty sięgają do 25 tys. euro. Jest to maksymalny wymiar i są raczej wyjątkiem, nie regułą.
- Luksemburg – posiadanie dopuszczalne, ale stosowanie wideorejestratorów – zabronione. Luksemburg bardzo rygorystycznie traktuje kwestię prywatności – nagrywanie w miejscach publicznych przez osoby prywatne jest zasadniczo zabronione bez zgody. Publikowanie nagrań z naruszeniem dóbr osobistych, czy też publikowanie materiałów z ujawnionymi tablicami rejestracyjnymi pojazdów, może grozić karą więzienia.
- Szwajcaria – nie istnieje bezpośredni zakaz używania dashcamów, ale ich praktyczne wykorzystanie jest bardzo ograniczone przez przepisy o ochronie prywatności i proporcjonalności (zasady ustalone przez Federalny Trybunał Najwyższy). Nagrania mogą być uznane za nielegalne, jeśli rejestracja jest ciągła i obejmuje osoby trzecie bez ich wiedzy.
Specjalny przypadek – zakazy w Polsce od 17 kwietnia 2025
3.1. Nowe rozporządzenie MON
Od 17 kwietnia 2025 r. obowiązuje rozporządzenie MON, które zakazuje fotografowania i filmowania obiektów strategicznych (ponad 25 tys. punktów) – mostów, lotnisk, budynków sądowych, elektrowni. Używanie kamery w okolicach tych obiektów jest zakazane.
Konsekwencje naruszenia:
- kara grzywny do 25 000 zł,
- groźba aresztu,
- konfiskata urządzenia.
3.2. Zalecenia praktyczne dla kierowców
- Wyłączanie wideorejestratora przed wjazdem na teren oznakowany zakazem.
- Uważne obserwowanie znaków „Zakaz fotografowania” (w pięciu językach)
- Usuwanie nienagranych lub zawierających zakazane obiekty materiałów oraz zachowanie ostrożności podczas przekraczania stref.
- Anonimizacja nagrań udostępnianych osobom trzecim oraz przestrzeganie zasad ochrony prywatności.
Jak uniknąć mandatu – zalecenia krok po kroku
- Przed wyjazdem – sprawdź przepisy lokalne. Zalecane informacje: strona ministerstwa spraw wewnętrznych, UODO, ambasady.
- Dostosuj ustawienia kamery – tryb „event-triggered”, brak ciągłego nagrywania, montaż niezasłaniający widoczności kierowcy.
- Oznakuj rejestrację – w krajach wymagających informuj pasażerów/podróżnych.
- Publikacja materiałów – wyłącznie po anonimizacji twarzy i tablic rejestracyjnych, za zgodą osób nagranych.
- Specjalne wyłączenia:
– w strefach wojskowych, strategicznych – natychmiastowe wyłączenie kamery,
– w krajach o rygorystycznych przepisach najlepiej zamontuj kamerę dopiero po opuszczeniu granic tego kraju.
Podsumowanie
Podsumowując wideorejestratory są przydatne, ale wymagają znakomitej świadomości prawnej. Stosowanie się do obowiązujących przepisów UE i lokalnych praw chroni przed dotkliwymi karami i utratą sprzętu.